Mostrando entradas con la etiqueta retranca gallega. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta retranca gallega. Mostrar todas las entradas

jueves, 19 de enero de 2017

El Señor Agustín de Seoane

En los rincones más escondidos de mi memoria afloran a veces recuerdos, vivencias, situaciones que me llevan a los años cincuenta del pasado siglo. 

El Señor Agustín

En ellos me veo sentado en el banco de la lareira de una antigua cocina gallega. Dentro, el fuego del hogar calienta la estancia. Fuera, un fuerte temporal de nieve azota las ventanas produciendo ese característico siseo constante, monótono de la nieve empujada por el viento.
El lugar: una pequeña aldea de la alta montaña ourensan, en la comarca de Os Bolos. Me hace compañía mi amigo y vecino el Señor Agustín y durante estas noches de diciembre nos juntamos y charlamos tomando café para olvidar soledades y ausencias.
Este narrador ejercía entonces como profesional de la enseñanza alfabetizando a toda una generación de niños; mi amigo, vecino de puerta, jubilado ya hace años y trasteado por la vida.
Me interesó enormemente su típica personalidad de la que quiero hacer una semblanza en esta publicación.
Era un pozo de ciencia: tenía una gran inteligencia natural y me admiraba que, con su poco vocabulario por su casi nula formación cultural, se enfrentaba en la conversación con muchos temas de difícil expresión.
Era un pequeño filósofo, con su filosofía de la vida práctica en la que se desarrollaba. Hablaba casi siempre usando tópicos, refranes, sentencias. Era cazurro, con esa retranca típica del gallego, sarcástico y muy machista  –a la antigua usanza–  pero asumía la gran capacidad de persuasión de la mujer. Me contaba: “si el marido pega a la mujer con un palo y ella le pega con un trapo; gana la mujer”


Buen comedor

Era pequeño, delgado algo encorvado por los años y por los reveses de la vida,  pero a pesar de estas limitaciones disponía de un portentoso estómago. Tuve ocasión de compartir mesa con él en varias de esas largas y pantagruélicas comidas de la matanza y nunca dejó de admirarme su apetito insaciable. Devoraba grandes tajadas de tocino, tazas de caldo, melindres y demás con una facilidad pasmosa para su flaca figura.


Santa Compaña

Era un fervoroso creyente de la mística gallega de la Santa Compaña –eterna procesión de los que nos precedieron –y estaba obsesionado pensando a quién entregaría el testigo, antes de incorporarse él mismo a estos eternos caminantes cuando le llegase su hora.

Con frecuencia hacía preguntas con una previa advertencia: “usted, que es un hombre estudiado, ¿podría decirme…? y te soltaba la pregunta de la que previamente sabía la respuesta. Una especie de test mental que le servía para valorar mis conocimientos.


El futuro yerno y la cerilla

En una ocasión un pretendiente de su hija se reúne con su futuro suegro al pie de la lareira. Éste tenía fama de poseer mucho dinero amasado en Cuba. Durante la charla le ofrece un puro a su suegro y le da lumbre con una cerilla. Al día siguiente el Sr Agustín llama a su hija y le dice que la boda queda anulada pues ese cubano es un gastador porque, si había fuego en el lar ¿por qué había de gastar una cerilla?




Que no vea ni sol ni luna

En otra ocasión, el día de la fiesta grande de la parroquia, un nieto le pide un cuarto  –una moneda – para ir a la fiesta pues ya empezaba a tocar la gaita. El abuelo todo enojado le riñe y se niega a darle dinero pues considera que si había comido con abundancia ¿para qué quería el dinero? Pero cambia de opinión, le da una peseta pero le advierte: toma, hijo, pero que no vea ni sol ni luna.




Pero dejemos los recuerdos de aquellos pueblos duros y gentes bravas. Cerremos este tema cómodamente sentados y en un cálido y plácido ambiente.


domingo, 5 de julio de 2015

A Banda de música do Silleiro



A Comisión de Festas  da Virxe dos Aflixidos contratou a banda do Silleiro para tocar na festa da súa  Patroa. O trato era que, pola mañá darían un pasarrúas  ata a casa do Sr. Cura; na misa tocarían o himno galego no momento da consagración. Despois da misa, o tradicional concerto na carballeira e pola tarde festa rachada de música bailable para rematar antes da noite pecha para que as mozas poideran voltar ás súas casas sendo aínda de día. Non estaba ben visto que as mociñas andivesen por eses mundos de Deus sen que a luz do día as protexera contra aproveitados e malas linguas.

Pero a Comisión de Festas non quería unha charanga, quería honrar a súa Santa cunha banda completa de vintecinco números.

Mal como pudo o director foi buscando entre os homes da aldea aqueles que podían tocar un instrumento e ó mismo tempo conquireu traxes para estes números. Pero faltaba un para completar o equipo completo de vintecinco.

Lembrouse entón de Xé de Orosa, rapazote de vinte anos que se adicaba a carreteiro desde neno. Doulle un traxe completo e púxolle na man un bombardino e antes de empeza-la festa explicoulle o que debía facer.

- Ti tes que facer que soplas coma os demais; de vez en cando volteas o instrumento, daslle ás teclas remedando que baldeiras o cuspe  pero que nunca saila nin una sola nota do bombardino, senón escarállote.

Todo foi ben durante o pasarúas e na igrexa. A banda do Silleiro soaba ben e os silencios de Xé soaban aínda mellor.

Chega a hora do concerto

Empeza a banda con pezas de música  clásica para iren pasando a compases galegos máis movidos e máis sinxelos.


A xente aplaudía ó remate de cada peza e o noso amigo Xé de Orosa botaba o peito para adiante coma se fora o mellor número de conxunto. Co bombardino pegado ós beizos, as meixelas hinchadas e co seu corpo levando os diferentes compases da peza.  Cos ollos en blanco miraba fixamente para a partitura. Nas pausas, voltaba o instrumento e tecleaba rápidamente simulando o baldeirado da saliba.

Os festeiros que escoitaban o concerto felicitaban  á Comisión polo acerto de contratar unha boa banda.

Entre estes festeiros estaba un invitado de fóra, deses que lles gosta escoitar música aínda que nada entendan, deses que se meten dentro do conxunto e seguen coas mans os compases da peza e van entonando coa voz os diversos aires.

Cando ve ó mozo do bombardino seguindo co seu corpo os compases da partitura, gustoulle o xeito e púxose  ó seu caron para escoitalo mellor.

Aquí empezaron os problemas de Xé

 Os silencios do seu bombardino ían descubrir o engano. O aficionado acercouse ó instrumento e puxo o oído na súa campá.

Pero o noso amigo Xé era home de recursos. A peza que estaban tocando era un pasodoble galego  ós que se lle pode acomoda-la letra de calquer copla.

Cando o sufrido Xé se encontru co mirón e escoitón pegado ó bombardino apreta a boquilla contra os beizos, hincha as meixelas e ponse a cantar cos beizos moi apretados: “eu queríame casar, miña nai dime que é cedo...”

A banda sonora –Quero decir, os demais músicos– atacan con forza os compase da melodía e Xé fai soar tamén o seu bombardino, é  decir, os seus beizos con outra copla: “o cura chamoume Rosa, eu tamén lle respondín...”

O Sr festeiro que estaba escoitando en actitude moi concentrada ó noso músico facía xestos de asentemento e aprobación e seguía  decote co oído achegado ó instrumento.

Terminado o concerto todos voltan para as súas casas onde lles espera un bo xantar, deses xantares abondosos que queren facer esquecer a fame acumulada durante o ano.

Xa pola tarde, cando empeza a música bailable e durante un descanso dos músicos, o noso mirón e escoitón busca ó director da banda para felicitalo e dunha maneira especial faille referencia a ese número do bombardino que estivo escoltando durante todo o concerto do mediodía.
                  
- Nunca oín –comentáballe o aficionado– poñerlle tanta emoción e realidade a unha peza musical. Tan ben interpretaba a partitura que ata facía falar ó instrumento.

O director, retranqueiro e socarrón él, dándose conta da inxenuidade do pobre aficionado, quixo remata-la faena e contestoulle con moita seriedade:

- Iso que ti dis é moi certo e xa vexo que tes bo oído; pero ten en conta que ese músico do bombardino é o mellor elemento que temos na banda e se nos faltase perdería moito o conxunto.